FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania
rospuda@rospuda.pl +48 604 18 00 83

FAQ – Najczęściej zadawane pytania:

 

Spływy zorganizowane:

  • 1. Nigdy wcześniej nie pływałem kajakiem, czy mogę jechać na spływ?

    Oczywiście że tak. Do pływania kajakiem nie są potrzebne specjalne umiejętności, dlatego na pewno szybko się tego nauczysz. Rzeka jest spokojna, jednak sporadycznie pojawiające się przeszkody w postaci powalonych drzew, nie pozwolą się nudzić. Większość osób przyjeżdżających na spływ nigdy wcześniej nie pływała kajakiem. Dodatkowo, przez cały czas nad Waszym bezpieczeństwem czuwa doświadczona kadra ratownicza.
  • 2. Dla kogo przeznaczone są spływy studenckie?

    Zapraszamy wszystkich w wieku 18-35 lat. Wyjątek stanowi spływ R8 BO w terminie 12 – 17 sierpnia, na który zapraszamy wszystkich chętnych, niezależnie od wieku.
  • 3. Ile osób będzie na spływie? Jak duże są grupy?

    Około 20-30 osób (czasem więcej), głównie studentki i studenci z całej Polski.
  • 4. Jakimi kajakami będziemy pływać?

    Do Waszej dyspozycji są wygodne 2-osobowe kajaki.Więcej o sprzęcie przeczytasz na podstronie „Nasz sprzęt”.
  • 5. Ile godzin dziennie płyniemy? Jak długie odcinki pokonujemy w ciągu dnia?

    Czas płynięcia każdego dnia zależy od długości odcinka i tempa grupy. Są to dystanse o długości ok. 15 km, które zazwyczaj spływowicze pokonują wciągu 4-5 godzin. Każdego dnia przed wypłynięciem, odbywa się krótkie spotkanie organizacyjne, na którym dokładnie omawiany jest odcinek rzeki do przepłynięcia danego dnia. Jeżeli już teraz chcesz się dowiedzieć czegoś więcej na temat poszczególnych odcinków spływu, zapraszamy do zapoznania się z „programem wybranego spływu”.
  • 6. Gdzie będziemy spać?

    Istnieją trzy możliwości. Sam wybierasz odpowiednią dla siebie opcję już przy zgłaszaniu się na spływ. Opcja 1 – śpimy na polach namiotowych wzdłuż szlaku, codziennie w innym miejscu. Warto to wziąć pod uwagę pakując się. Osoby, które wybiorą opcję 2 śpią w pokojach w zaprzyjaźnionym gospodarstwie agroturystycznym, skąd codziennie są dowożone na szlak spływu. Opcja 2 oznacza, że śpicie w pokojach 3 i 4 osobowych. Więcej informacji na podstronie „Noclegi”.

  • 7. Co jeśli nie mam namiotu?

    Jeżeli nie macie namiotu możecie go od nas wypożyczyć (konieczna wcześniejsza rezerwacja).
  • 8. Czy ominą mnie atrakcje wieczornych ognisk, jeżeli wybiorę opcję z noclegami w pokojach?

    Gospodarstwa agroturystyczne, w których nocują spływowicze, znajdują się na szlaku spływu. Dzięki temu gwarantujemy, że nie ominą Was żadne atrakcje, także te wieczorne.
    Osoby, które nocują w pokojach dowozimy na szlak rano przed wypłynięciem, a wracają do miejsca noclegu  dopiero po wieczornym ognisku. Godzina powrotu zależy od grupy która nocuje w pokojach i uzgodnień z kierowcą.
  • 9. Co się dzieje z naszymi bagażami w czasie, gdy płyniemy?

    Wasze bagaże są codziennie przewożone busem na miejsce kolejnego biwakowania. W związku z czym do kajaka zabieracie tylko napoje, ręczniki i kremy do opalania.
  • 10. Co będziemy jedli w czasie spływu?

    Pierwszego dnia spływu (patrz program: spływ 6-dniowy Poniedziałek, spływ weekendowy Sobota) otrzymacie ciepły, dwudaniowy obiad firmowy, który jest wliczony w cenę spływu i przyjedzie na miejsce biwakowania.
    W kolejne dni istnieje możliwość zamówienia obiadu, który zostanie dostarczony na miejsce biwakowe (warunkiem jest zebranie minimalnej liczby 10 zamówień. Zamówienia są zbierane każdego dnia na dzień następny).

    Dodatkowo przez cały czas spływu do Waszej dyspozycji jest kuchenka gazowa i czajniki oraz woda pitna.

    Codziennie istnieje możliwość dokonania zakupów. Preferowana forma płatności to gotówka, warto o tym pomyśleć przed spływem.

    W ramach ogniska zapewniamy jedynie drewno i dobre nastawienie, reszta zależy od Was…

  • 11. Czy na polach biwakowych będziemy mieli dostęp do sprzętu kuchennego?

    Tak, przez cały okres spływu do Waszej dyspozycji będzie kuchenka gazowa, czajniki oraz woda pitna.
  • 12. Gdzie będziemy mogli robić zakupy?

    Codziennie istnieje możliwość zrobienia zakupów. Będziecie na bieżąco informowani gdzie oraz na ile musicie uzupełnić zapasy. Preferowana forma płatności to gotówka, warto o tym pomyśleć przed spływem.
  • 13. Czy podczas spływu będą jakieś dodatkowe koszty?

    W programie wybranego spływu jest dokładnie wyszczególnione co jest zawarte w cenie, a co należy zakupić we własnym zakresie.
    Główny dodatkowy koszt stanowi wyżywienie (w tym również „ekwipunku” na wieczorne ogniska – wg chęci i możliwości, rozpiętość jest bardzo duża).
    Na niektórych polach prysznice są dodatkowo płatne (2 zł – 2 min), dla osób które przyjeżdżają samochodem trzeba jeszcze wliczyć koszt parkingu (6-8 zł / doba/ samochód).
  • 14. Czy zamiast gotówki mogę ze sobą zabrać kartę?

    Preferowana forma płatności to gotówka, warto o tym pomyśleć przed spływem.
    Proponujemy zabrać ze sobą gotówkę.
  • 15. Czy na polach biwakowych jest prąd, aby na przykład naładować telefon?

    Na większości pól namiotowych, na których się zatrzymujemy istnieje możliwość skorzystania z kontaktu. Wyjątek stanowi pole namiotowe „Jaśki”, gdyż jest to polana leśna.
  • 16. Czy istnieje możliwość skorzystania z prysznica na każdym polu biwakowym?

    Praktycznie na każdym polu biwakowym istnieje możliwość skorzystania z prysznica.
    Część prysznicy dostępna jest za dopłatą (ok. 2 zł – 2 min).
    W programie spływu wszystkie pola biwakowe są dokładnie opisane.
    Za dostępność oraz jakość sanitariatów na polu odpowiada właściciel pola biwakowego.
  • 17. Co należy zabrać ze sobą? Ile bagaży zabrać?

    Namiot (istnieje możliwośc wypożyczenia namiotu na czas trwania spływu), śpiwór, karimatę lub materac, strój kąpielowy,dużo olejku do opalania, okulary przeciwsłoneczne, coś na głowę przed promieniami słonecznymi, klapki lub buty do chodzenia w wodzie czy błocie, ciepłe ubranie (czasami noce bywają chłodne), płaszcz przeciwdeszczowy (na wszelki wypadek), preparaty odstraszające komary, latarkę, talerzyk, nóż, widelec, łyżkę, kubek, menażkę, gotówkę (jest to preferowana forma płatności, lepiej się w nią zaopatrzyć przed spływem).
  • 18. W co się spakować?

    Najlepiej spakować się w standardową torbę podróżną (nie bierzcie plecaków z metalowym stelażem) + mały plecaczek na rzeczy podręczne. Najczęściej wszystkie potrzebne rzeczy zmieszczą się w torbie, która nie waży więcej niż 10 kg.
    Zabranie kilku mniejszych torebek i reklamówek zdecydowanie utrudnia codzienne pakowanie oraz późniejszy transport bagaży od jednego pola biwakowego do drugiego. Śpiwór, namiot i karimata nie muszą być zapakowane w środek – mogą być przytroczone do plecaka lub torby.
    Zakupy można robić codziennie więc nie ma co przesadzać z zapasami jedzenia.

    Prosimy pamiętać, że maksymalny ciężar bagażu, który będzie transportowany brzegiem wzdłuż trasy spływu wynosi 20 kg. na osobę.

  • 19. Jak się zapisać na spływ?

    Zapisu dokonujemy poprzez wypełnienie formularza w zakładce „Zapisy”.
    Wypełniamy swoje dane, następnie wybieramy rodzaj spływu, termin oraz opcję noclegu. Jeżeli chcemy dopisać więcej osób, wystarczy zwiększyć ilość zapisywanych osób oraz uzupełnić ich dane.
    Wszelkie wypełniane dane są niezbędne do ubezpieczenia.

    W ciągu dwóch dni powinniście otrzymać odpowiedź o przyjęciu zgłoszenia oraz dalsze szczegółowe informacje.

  • 20. Na ile wcześniej należy dokonać rezerwacji?

    Prawda jest taka, że im wcześniej tym lepiej, gdyż jest większe prawdopodobieństwo że będą jeszcze miejsca na spływie. Po dokonaniu rezerwacji macie tydzień na wpłatę zaliczki, po tym czasie rezerwacja straci ważność.
  • 21. Czy istnieje możliwość, że spływ, na który się zapisałem, nie odbędzie się?

    Jeżeli na spływ zapisze się za mała liczba osób, spływ się nie odbędzie. W takim wypadku istnieje możliwość zmiany rzeki lub terminu. Jeżeli jednak takie rozwiązanie  nie będzie Wam odpowiadało, zaliczka zostanie zwrócona. Warto jednak zaznaczyć, że bardzo rzadko zdarza się, aby nie uzbierała się wystarczająca liczba uczestników na spływ. W przypadku zaistnienia opisanej sytuacji zostaniecie odpowiednio wcześniej poinformowani, najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem spływu.
  • 22. Jak dojechać na imprezę? Jak trafić na miejsce startu i o której trzeba się stawić?

    Informacje o miejscu i godzinie rozpoczęcia spływu znajdują się w programie wybranego spływu.
    Jeżeli planujecie przyjechać do nas pociągiem, z dworca PKP odbierzemy Was busem i zawieziemy na miejsce rozpoczęcia spływu.
    Jeżeli planujecie przyjechać do nas samochodem, dokładne mapki dojazdu wraz z danymi GPS znajdziecie tutaj w programach wybranego spływu.

    Konkretna godzina przyjazdu nie jest ustalona – pierwszy dzień jest dniem biwakowym i uczestnicy przyjeżdżają o różnych porach, jednak dobrze by było gdybyście zdążyli na spotkania organizacyjne, na którym będą przekazane wszystkie potrzebne informacje. Poza tym dobrze jest przybyć za dnia gdy jest jeszcze widno, aby spokojnie rozbić namiot i zaklimatyzować się. W razie problemów z dojazdem nasz telefon jest do Waszej dyspozycji.

    Będziemy wdzięczni, jeżeli przed przyjazdem na spływ  poinformujecie nas o formie przyjazdu
    (PKP, samochód).

  • 23. Czy możemy przyjechać własnym samochodem? Gdzie możemy go zaparkować na czas spływu i jak się do niego dostaniemy po zakończonym spływie?

    Tak, możecie na spływ przyjechać własnym samochodem. Szczegółowy opis miejsca dojazdu znajdziecie na stronie wybranego spływu.
    Podczas spływu Wasz samochód będzie na Was czekać przy zaprzyjaźnionym gospodarstwie agroturystycznym, gdzie po zakończeniu spływu, kierowcy zostaną bezpłatnie odwiezieni.
    Koszt parkingu (6-8zł/doba).
  • 24. Czy ratownicy będą z nami przez cały czas trwania spływu?

    Tak, ratownicy są z Wami przez cały czas trwania spływu, od momentu rozpoczęcia spływu aż do jego zakończenia.
  • 25. Co się stanie z moimi rzeczami osobistymi, jeżeli kajak się wywróci?

    Kajaki wywracają sie bardzo rzadko, jednak musicie wiedzieć, że w kajaku zawsze będzie trochę wody, chociażby tej, która nakapie z wioseł lub nabierze się w trakcie wsiadania. Na kajak proponujemy zabrać tylko niezbędne rzeczy (ręcznik, napój, olejek do opalania). Resztę należy spakować do bagażu, który zostanie przewieziony busem.
    Dostaniecie od nas małe pojemniki wodoszczelne na portfel i telefon. Jeżeli zdecydujecie się wziąć na kajak większe rzeczy takie jak aparaty lub plecaki, pamiętajcie aby je szczelnie zapakować.
    Istnieje możliwość wypożyczenia od nas specjalnego wodoszczelnego worka.
  • 26. Co jeżeli przyjadę sam, z kim będę pływał, czy są kajaki jednoosobowe?

    Wiele osób przyjeżdża na spływ samemu lub w nieparzystych grupach, w takim wypadku znajdziemy Wam kogoś do kajaka. Na spływach nie ma kajaków jednoosobowych. Dla osób które przyjeżdżają same i obawiają się że jako jedyne nie będą w większej grupie, zorganizowaliśmy Spływy dla Singli.
  • 27. Gdzie mogę zapoznać się z wrażeniami osób, które już z Wami pływały?

    Wrażenia i zdjęcia osób które już z nami pływały dostępne są na naszym profilu na Facebooku.
  •  

 

Spływy indywidualne:

  • 1. Dla kogo przeznaczone są spływy indywidualne?

    Spływy indywidualne przeznaczone są dla osób, które pragną samodzielnie zaplanować swoją przygodę z kajakiem. Jest to doskonała możliwość wyjazdu z przyjaciółmi lub rodziną.
    Główną zaletą spływów indywidualnych jest to, że mają Państwo pełną swobodę w określeniu poszczególnych etapów spływu,  jak również tempa płynięcia. Wystarczy, że ogólnie określą Państwo swoje oczekiwania
    (ilość kajaków, dni, orientacyjne długości tras itp.), a nasi pracownicy zrobią wszystko, aby zorganizować spływ idealny dla Państwa.
  • 2. Czy bezpieczne jest zabieranie dzieci na spływ? Czy istnieją jakieś kryteria wiekowe?

    Z naszej strony nie istnieją żadne przeciwwskazania do kajakowania przez najmłodszych.
    Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że w kajaku mogą znajdować się tylko dwie osoby (za wyjątkiem korzystania z dostawki dla dzieci do 4 roku życia). Nie wolno sadzać dzieci na kolana, ponieważ mogą one skrępować ruchy osoby sterującej kajak i tym samym spowodować niebezpieczeństwo. Bardzo często gościmy na naszych spływach rodziny z dziećmi, niewątpliwie jest to dla nich wspaniała przygoda.
  • 3. Gdzie znajdę cennik wypożyczenia sprzętu?

    Ceny wypożyczenia sprzętu kajakowego ustalane są indywidualnie. Na cenę składa się bardzo wiele czynników takich jak: ilość kajaków, ilość dni, odcinek rzeki (zależy od tego cena transportu).
    Dopiero znając te wszystkie dane jesteśmy w stanie przygotować dla Państwa ofertę.
    Zapytania proszę składać drogą mailową rospuda@poczta.fm lub telefonicznie 604 180 083.
  • 4. Gdzie znajdę przykładowe trasy spływów?

    Przykładowe trasy znajdą Państwo na podstronie „Opis rzeki”.
    Przedstawione są tu tylko nieliczne przykłady, trasy spływów najlepiej uzgodnić z naszym pracownikiem,
    który poda Państwu wszelkie informację zarówno o samej rzece, jak i o polach biwakowych.
  • 5. Na ile dni mogę wypożyczyć kajak?

    Kajak można wypożyczyć na dowolną ilość dni, oczywiście po wcześniejszym upewnieniu się o jego dostępności. Cena wynajmu kajaka liczona jest w dobach. Zarówno dzień wypożyczenia kajaka, jak i dzień jego oddania liczone są jako cała doba.
  • 6. Gdzie zostaje nasz samochód, kiedy my jesteśmy na rzece?

    Na czas spływu samochody mogą Państwo pozostawić w zaprzyjaźnionym gospodarstwie agroturystycznym, skąd zostaną Państwo przewiezieni busem na miejsce rozpoczęcia spływu.
    Po zakończonym spływie zostaną Państwo przywiezieni do pozostawionych samochodów.
    Koszt parkingu ok. 5zł/ doba/ samochód.

    Opcja transportu oraz jego wycena jest każdorazowo przygotowywana pod Państwa indywidualne zamówienie.

  • 7. Jak dostaniemy się z powrotem do naszych aut?

    Po zakończonym spływie zostaną Państwo przywiezieni do pozostawionych samochodów.

    Opcja transportu oraz jego wycena jest każdorazowo przygotowywana pod Państwa indywidualne zamówienie.

  • 8. Czy w swojej ofercie macie kajaki jednoosobowe lub trzyosobowe?

    W naszej ofercie posiadamy kajaki jednoosobowe model Perception Acadia. Dokładny opis oraz zdjęcia znajdą Państwo na podstronie „Nasz sprzęt”.

    Nie posiadamy natomiast kajaków trzyosobowych.

    Dla rodziców, którzy chcą płynąć z małymi dziećmi, proponujemy kajaki dwuosobowe model Vista
    z możliwością dostawki siedziska dla dziecka (do ok 4-go roku życia).
    W naszej ofercie posiadamy również Canoe Apache, który jest doskonały na spływ rodzinny, gdyż posiada trzy drewniane siedziska.

  • 9. Co dokładnie wchodzi w zakres sprzętu wypożyczonego? Czy dodatkowo muszę wypożyczyć kamizelki asekuracyjne?

    Wynajmując kajak otrzymują Państwo (w cenie) komplet wioseł i kamizelek asekuracyjnych zgodny z liczbą osób w kajaku.
    Istnieje możliwość wypożyczenia dodatkowego sprzętu takiego jak: worki wodoszczelne, namiot, fartuch itp. Dokładny opis sprzętu który mogą Państwo wypożyczyć znajduje się na podstronie „Nasz sprzęt”.

  • 10. Jakie konsekwencję poniosę, gdy zgubię, bądź zniszczę wypożyczony sprzęt?

    Wszelkie uszkodzenia sprzętu, jego zaginięcie bądź kradzież spowodują obowiązek zapłaty przez Najemcę na rzecz P.T. Rospuda równowartości uszkodzonego bądź utraconego sprzętu według następujących opłat: kamizelka 100 zł.,
    wiosło aluminiowe 130 zł.,
    mapa 40 zł.,
    pojemnik 20 zł.,
    worek 90zł.,
    fartuch: 150 zł.,
    pokrywa komory: z laminatu – 60 zł, gumowa- 120 zł.,
    Wszelkie uszkodzenia kajaka są rozpatrywane indywidualnie.
  • 11. W jaki sposób zapakować duży aparat fotograficzny, aby ochronić go przed wodą?

    Najlepiej zapakować go w worek żeglarski. Jeżeli nie posiadają Państwo takiego wyposażenia istnieje możliwość wypożyczenia go na czas spływu.
    Dokładny opis sprzętu, który mogą Państwo wypożyczyć znajduje się na podstronie „Nasz sprzęt”.

  • 12. Czy w trakcie spływu, spotkają nas na rzece jakieś dodatkowe opłaty (typu śluzy)?

    Na Rospudzie nie ma śluz. Próba pobierania jakichkolwiek opłat na rzece (nie licząc pól namiotowych) to próba nadużycia.
    Koszty z jakimi mogą się Państwo spotkać to: koszty za nocowanie na polu namiotowym, dodatkowa opłata za korzystanie z prysznicy, opał na ognisko, czasem możliwość korzystania z kontaktu również jest płatna.
    Opłaty te są różne i zależą od właściciela pola.
  • 13. Czy często występuje potrzeba przenoszenia kajaków przez przeszkody?

    Na Rospudzie występują dwie stale przenoski przy elektrowniach wodnych. Pierwsza w Bakałarzewie (50m), druga w Małych Raczkach(25m). Na trasie występują również przewalone drzewa, wystające kamienie i przepłycenia. Większość z tych przeszkód bez trudu da się ominąć bez wysiadania z kajaka.
  • 14. Gdzie można zjeść w trackie spływu?

    Bakałarzewo – na rynku, przy sklepie Lewiatan znajduje się bar. Posiada całkiem bogate menu.

    Małe Raczki – przy drugiej przenosce, tuż obok eletkrowni wodnej znajduje się bar.

    Raczki – niedaleko rynku, obok sklepu Groszek znajduje się pizzeria.

    Chodorki – tuż przy rzece znajduje się bar.

  • 15. Gdzie można zrobić zakupy w trakcie spływu?

    Zakupów można dokonać w większych miejscowościach, zaczynając od góry rzeki:

    Bakałarzewo – jest tu rynek, na którym znajduje się kilka sklepów. Najlepiej zaopatrzony, oraz najdłużej otwarty (również w niedziele) jest Lewiatan.
    Aby dotrzeć na rynek należy w Bakałarzewie (przy przenosce) pójść w górę do drogi i kierować się w lewo
    (ok. 300m) , rynek znajduje się naprzeciwko kościoła.

    Raczki – jest tu rynek, na którym znajduje się poczta, apteka oraz kilka sklepów spożywczo-przemysłowych  (najlepsze miejsce na zakupy – kolejne dopiero w Augustowie).  Sklep Groszek (nieco oddalony od rynku) jako nieliczny umożliwia dokonywanie płatności kartą.
    Aby dotrzeć na rynek należy w Raczkach zatrzymać się przy moście drogowym trasy Raczki-Suwałki (pierwszy most drogowy po przenosce w Małych Rraczkach), pójść w górę do drogi i kierować się w prawo (ok 300m). Rynek znajduje się po prawej stronie, naprzeciwko poczty.

  • 16. Jeżeli zdecydujemy się na kilkudniowy spływ, to gdzie możemy nocować?

    W czasie kilkudniowego spływu będą mogli Państwo nocować wzdłuż szlaku Rospudy na polach namiotowych, bądź w zaprzyjaźnionym gospodarstwie agroturystycznym, położonym praktycznie po środku szlaku (szczegóły znajdą Państwo na podstronie „Noclegi”). Nasi pracownicy przy planowaniu Państwa spływu wybiorą najwłaściwszą opcję noclegu zgodnie z Państwa oczekiwaniami.
  • 17. Czy biwakowanie wzdłuż rzeki jest legalne?

    Wzdłuż rzeki znajduje się kilka oznakowanych pól namiotowych, na których (za drobną opłatą) można spokojnie spędzić noc. Jeżeli chcą Państwo biwakować poza wyznaczonymi polami namiotowymi warto pamiętać, że wszystkie tereny leżące przy rzece posiadają swojego prawnego właściciela. Nocowanie na takim terenie powinno być z nim uzgodnione. W innym przypadku mogą zostać Państwo poproszeni o opuszczenie tego terenu, bądź uiszczenia opłaty . Warto również pamiętać, że takie miejsca nie posiadają żadnego zaplecza sanitarnego.
  • 18. Jak zabezpieczyć sprzęt kajakowy na nocleg?

    Po przypłynięciu i wypakowaniu bagaży warto jest uprzątnąć i zabezpieczyć sprzęt kajakowy.
    Aby uczynić to właściwie, kajak należy w całości wnieść na brzeg i odwrócić do góry dnem (jeżeli mamy więcej kajaków, pozostałe z nich dostawiamy do już leżącego). W ten sposób zyskamy więcej miejsca na polu oraz wylejemy pozostałości wody z kajaka. Czynność ta, ma jeszcze jedną ważną zaletę, w razie deszczu do wnętrza kajaka nie napada woda. Wiosła chowamy pod kajak, tak aby leżały swobodnie i nie były przez kajak przygniatane. Kapok należy zabrać ze sobą i wysuszyć.
  • 19. Jakie dodatkowe atrakcje spotkamy na trasie spływu?

    Opis dodatkowych atrakcji które można spotkać na Rospudzie w czasie spływu znajdą państwo na podstronie
    „Opis rzeki”.

  • 20.Czy istnieje możliwość zabrania na spływ psa?

    Jeśli planują Państwo zabrać ze sobą na spływ psa proszę poinformować o tym pracownika biura podczas dokonywania rezerwacji. Zazwyczaj nie ma przeciwwskazań, aby zwierzę było obecne na spływie. Musi mieć jednak wszystkie aktualne szczepienia, pies powinien chodzić w kagańcu. Warto przed spływem zorientować się jak zwierzę zachowuje sie w większej grupie osób, czy nie boi się wody, a przede wszystkim czy wysiedzi w kajaku kilka godzin płynięcia. Właściciel odpowiada za zabrane ze sobą zwierzę oraz wszelkie ewentualne szkody przez nie wyrządzone.